Pak een willekeurige pot supplementen op en je leest woorden die klinken alsof ze iets beloven: premium, advanced, ultra pure, matrix, complex, lab tested. Ze staan er niet voor niets, want ze verkopen. Alleen zeggen ze bijna allemaal niets over wat er in de pot zit. Een supplementenetiket lezen begint daarom met weten welke woorden je gerust kunt overslaan, en welke wel degelijk vastliggen.

Woorden zonder definitie

Premium, advanced, ultra, pro, forte, high grade, puur: geen van deze termen is vastgelegd. Er is geen instantie die controleert of een "premium" poeder daadwerkelijk beter is dan het huismerk ernaast. Elke fabrikant mag ze op elk product drukken, en dat kost niets.

De regels eisen wel dat een etiket je niet misleidt, maar een vaag compliment aan het eigen product valt daar makkelijk buiten, juist omdat het niets concreets belooft. Nergens staat immers hoeveel beter, dan wat, of gemeten waarmee. Vuistregel: heeft een woord geen getal, eenheid of controleerbare bron bij zich, dan is het decoratie.

Matrix, complex en blend: de hoeveelheid verdwijnt in de naam

Hier verandert marketingtaal de inhoud van het etiket zelf. Een fabrikant groepeert een handvol ingrediënten onder een stoere verzamelnaam en vermeldt daar één totaalgewicht bij. Je ziet dan de som, niet de verdeling. Dat maakt uit, want binnen zo'n groep staan de ingrediënten op volgorde van hoeveelheid: het eerste kan het overgrote deel vullen, terwijl de rest in sporen aanwezig is en er vooral staat om de lijst indrukwekkend te maken.

Waar je op let bij een blend:

  • Staat de hoeveelheid per ingrediënt erbij, of alleen het totaal? Alleen een totaal betekent dat je de verdeling niet kunt controleren.
  • Welk ingrediënt staat vooraan? Daar krijg je het meeste van binnen, ongeacht welke naam de blend draagt.
  • Hoeveel losse namen staan eronder? Hoe langer de lijst onder één totaalgewicht, hoe kleiner de kans dat de onderste namen nog iets voorstellen.

Bij pre-workout zie je dit het vaakst, simpelweg omdat die producten uit veel losse ingrediënten bestaan. Vergelijk daar dus niet op het aantal namen op de pot, maar op de portie en wat daarin zit.

Sommige woorden liggen juist wél vast

Niet alles op de verpakking is vrij spel. Zodra een fabrikant een voedingsclaim of gezondheidsclaim maakt, gelden er Europese regels met harde drempels.

Voedingsclaims zijn woorden als "bron van", "hoog gehalte aan" of "suikervrij", en die zijn gedefinieerd. "Bron van vitamine C" mag pas als een portie minstens vijftien procent van de referentie-inname levert, en "hoog gehalte aan" pas bij het dubbele daarvan. Gezondheidsclaims gaan verder: die mogen alleen als ze in een officieel Europees register staan en aan een specifieke stof gekoppeld zijn. Beweren dat een product een ziekte voorkomt of geneest mag helemaal niet.

Daar zit je leestruc. Een claim die een voedingsstof bij naam noemt, staat er omdat die stof in een betekenisvolle hoeveelheid aanwezig is, anders had hij er niet mogen staan. Vage beloftes zonder stofnaam vallen buiten die regels, en zijn dus precies dat: beloftes.

"Lab tested" zegt niets, een testrapport wel

Vrijwel elke fabrikant test iets, al was het maar één keer. "Lab tested" zonder te vermelden wie er testte, waarop, en op welke partij, is dus weer decoratie. Wat wel iets zegt:

  • Onafhankelijk getest, per partij. Een externe partij test de partij die jij koopt, met een rapport dat je kunt opzoeken. Een keurmerk als Informed Sport werkt zo en is vooral relevant als je in wedstrijdverband sport.
  • Waarop er getest is. Zware metalen, verontreinigingen en werkelijk gehalte zijn drie verschillende tests. "Getest" zonder onderwerp is een leeg woord.
  • GMP en soortgelijke productiestandaarden. Die zeggen iets over hoe netjes er geproduceerd wordt, niet over wat er in jouw pot zit.

Wat er wel toe doet op het etiket

De voorkant verkoopt, de achterkant informeert:

  • De ingrediëntenlijst, op volgorde van hoeveelheid. Het eerlijkste stuk tekst op de verpakking.
  • De portiegrootte en het aantal porties. Kijk hier goed, want een portie is geen vaste maat: de ene fabrikant rekent met een half schepje, de andere met twee. Alles wat "per portie" vermeld staat, hangt aan die keuze.
  • Het percentage van de referentie-inname bij vitamines en mineralen.
  • De aanbevolen dosering, waarschuwingszinnen en allergenen. Verplicht, en in het Nederlands.

Twijfel je of een supplement in jouw situatie zinvol is, of hoeveel je ervan zou gebruiken, leg dat dan voor aan je huisarts of diëtist. Dit is een inkoopgids, geen doseringsadvies.

Laat de scanner het rekenwerk doen

Als je de sfeerwoorden wegstreept, blijft er een nuchtere vraag over: hoeveel betaal je per portie voor wat er daadwerkelijk in zit? Dat uitrekenen over tientallen potten doet niemand vrijwillig. Wij scannen de winkels, lezen de prijzen en zetten de pre-workout-vergelijking op volgorde van prijs per portie.

Die volgorde is je startpunt, niet je eindoordeel. Daarna lees jij bij de kanshebbers op het etiket hoe groot die portie is en wat erin zit. Dat is precies het stukje waar de meeste marketing op stukloopt.

Veelgestelde vragen

Wat is een proprietary blend of matrix? Een groep ingrediënten onder één verzamelnaam met één totaalgewicht. Je ziet dan niet hoeveel er van elk afzonderlijk ingrediënt in zit, alleen de som.

Is "lab tested" een keurmerk? Nee, het is een losse bewering. Zoek naar een onafhankelijke test op de partij die je koopt, met een rapport dat je kunt opzoeken, en kijk waarop er getest is.

Waarom staat op het ene etiket wel een gezondheidsclaim en op het andere niet? Gezondheidsclaims mogen alleen als ze in het Europese register staan en aan een specifieke stof gekoppeld zijn. Een fabrikant die die claim niet mag voeren, wijkt uit naar vagere taal.

Leg twee potten naast elkaar op de pre-workout-vergelijking en laat de prijs per portie de eerste schifting maken. Het etiket bepaalt daarna welke van die opties je serieus neemt.

Bronnen